MÜSLÜMAN VE TÜRK BİLİM ADAMLARI:EBU'L VEFA - GÜZELKELAM

MÜSLÜMAN VE TÜRK BİLİM ADAMLARI:EBU'L VEFA

Ebu'l - Vefa Buzcani (940 - 998) 10. yüzyılda, İslam aleminde yetişmiş büyük matematik ve astronomi alimi. İsmi, Muhammed bin Muhammed bin Yahya bin İsmail bin Abbas'tır. 10 Haziran 940 (H.328) tarihinde Horasan'ın Buzcan kasabasında doğdu. Bu yüzden Ebü'l- Vefa Buzcani diye meşhur oldu. 1 Temmuz 998 (H.388) tarihinde Bağdat'ta vefat etti.

İlim tahsiline amcası Ebu Amr Mugazili ve Ebu Yahya bin Kimib'in yanında başlayan Ebü'l-Vefa, on dokuz yaşında Bağdat'a gitti (959). Ölümüne kadar burada ilim ile meşgul oldu. Şerefüddevle 'nin sarayında yaptırdığı rasathanede çalı¬şan alimler arasında yer aldı. Matematik başta olmak üzere, ömrünün büyük kısmını astronomik gözlemler yapmak; eser telif etmek ve ders vermekle geçirdi. Matematik ve astronomideki hizmetleriyle ilim tarihinde önemli bir yer tutan Ebü'l-Vefa, trigonometriye (müsellesat), tanjant (zıl), kotanjant (zıllüt-temam), sekant (tati') ve kosekantı (tati'ut-temam) kazandırdı. Diophantos'un ve Batlemyüs'ün eserlerini inceleyipaçıkadı. Zamanına kadar hiçbir matematikçinin yapamadığı hassaslıkta trigonometrik çizelgeler hazırladı. Astronomik gözemler için gerekli ceyb (sinüs) ve zıl(tanjant) değerlerini gösteren çizelgeleri on beşer dakikalık açı aralıklarıyla hesapladı. Trigonometrinin altı esas oranı arasındaki trigonometrik münasebetleri ilk defa açıkladı. Bu oranlar günümüzde de aynen kullanılmaktadır.

Ünlü bilim tarihçisi Plorian Cajori History of Mathematics adlı eserinde onun hakkında; "Ebü’l- Vefa şüphesiz ki Harezmi'nin matematik ve cebirdeki buluşlarını önemli ölçüde geliştirdi. Özellikle de' geometri ile cebir arasındaki münasebetler üzerinde durdu. Böylece, bazı cebirsel denklemleri geometri yoluyla çözmeyi başardı ve diferansiyel hesabın ve analitik geometrinin temelini kurdu. Bilindiği gibi, diferansiyel hesap insan zekasının bulduğu mühim ve pek faydalı bir mevzu olup, ilim ve teknolojik muasır gelişmelerin temel kaynağını teşkil etmektedir. Ayrıca Bettani'nin trigonometriyle ilgili eserlerini inceleyerek, girift ve anlaşılmayan yönlerini açıklığa kavuşturdu." demektedir.
MÜSLÜMAN VE TÜRK BİLİM ADAMLARI:EBU'L VEFA MÜSLÜMAN VE TÜRK BİLİM ADAMLARI:EBU'L VEFA Reviewed by Serkan Bolat on Ağustos 06, 2014 Rating: 5

Hiç yorum yok: